निशान परियार
सिन्धुपाल्चोक।
सामाजिक अभियानबाट परिचित भरत प्रसाद पराजुली फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा सिन्धुपाल्चोक–१ बाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट निर्वाचित हुनुभयो । उहाँले २४ हजार ४१३ मतसहित विजयी हुनुभएको हो । उहाँका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेकपाका माधव सापकोटाले १७ हजार ३२७ मत प्रप्त गर्नुभयो । करिब ७ हजार ८६ मतान्तरले प्राप्त यो विजय केवल राजनीतिक उपलब्धि मात्र होइन, सामाजिक अभियानबाट जन्मिएको विश्वासको परिणाम पनि हो । सिन्धुपाल्चोकका पहाडी बस्तीहरूमा एक समय पानीको अभाव दैनिक जीवनकै ठूलो चुनौती थियो । घण्टौँ पैदल हिँडेर खोलाबाट पानी बोकेर ल्याउनु स्थानीयको बाध्यता जस्तै थियो । त्यही समयमा केही युवाहरूले गाउँमै समाधान खोज्ने प्रयास थाले । तीमध्ये अग्रपंक्तिमा हुनुहुन्थ्यो – भरत प्रसाद पराजुली ।पराजुलीको यात्रा राजनीतिबाट मात्र सुरु भएको होइन । उहाँ पहिले गाउँको आवश्यकता बुझ्ने सामाजिक अभियन्ताका रुपमा परिचित हुनुहुन्थ्यो । २०५५ सालतिर साबिकको मांखा गाविसको जोगीडाँडाबाट सुरु भएको खानेपानी योजनाले पहिलोपटक ६० भन्दा बढी घरधुरीमा धारा पु¥यायो । उहाँ साबिक मांखा गाविस तथा हाल बलेफी गाउँपालिका वडा नंम्वर ६ का स्थानीय समेत हुनुहुन्छ । स्थानीयहरूका लागि त्यो पानी मात्र होइन, जीवनको नयाँ सम्भावनाको ढोका थियो । त्यतिबेला गाउँमा सरकारी बजेट सीमित थियो । राज्यको उपस्थिति कमजोर देखिन्थ्यो । यस्तो अवस्थामा स्थानीय सहभागिता र गैरसरकारी पहलमार्फत पराजुलीले नेतृत्व गरेको अभियानले गाउँमा ठोस परिवर्तन ल्यायो । एकीकृत ग्रामीण विकास तथा वातावरण संरक्षण मञ्चमार्फत करिब सात वर्षसम्म उहाँले सिन्धुपाल्चोकका विभिन्न बस्तीमा खानेपानी, सरसफाइ, साक्षरता र आयआर्जन कार्यक्रम सञ्चालन गरेको सम्झनुहुन्छ । मान्द्रा, पिस्करको जलजले, धुस्कुन, थुम्पाखर, चिलाउने, सिक्रे–मार्मिङ, नागपुजे र सिम्ले जस्ता गाउँहरूमा धारा पुगेपछि स्थानीय जीवन सहज बन्न पुगेको उहाँको स्मरणमा छ । स्थानीयहरू आज पनि त्यो अभियान सम्झन्छन् । खानेपानीको अभियानसँगै पराजुलीको ध्यान ऊर्जा क्षेत्रमा पनि केन्द्रित हुन थाल्यो । जलस्रोतमा धनी सिन्धुपाल्चोकको सम्भावनालाई उहाँले विकासको आधार मान्दै जलविद्युत क्षेत्रमा सक्रियता बढाउनुभयो । बलेफी करिडोर र जलविरे खोलामा निर्माण भइरहेका दुई ठूला जलविद्युत आयोजनाको उहाँले नेतृत्व गर्नुभएको छ । जुगल गाउँपालिका–२ मा निर्माणाधीन ४५ मेगावाट क्षमताको जलविद्युत आयोजनाले अहिले सयौ स्थानीयलाई रोजगारी दिएको छ । पराजुलीका अनुसार विकासको वास्तविक अर्थ स्थानीयको सहभागिता हो । त्यसैले उहाँले स्थानीय बासिन्दालाई प्रमोटर सेयरमार्फत परियोजनामा साझेदार बनाउने योजना अघि बढाएको बताउनुभयो । “स्थानीयलाई सेयरधनी बनाउँदा मात्र विकासको प्रतिफल गाउँमै रहन्छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ । लामो समय नेकपा एमालेसँग सम्बन्धित रहे पनि पराजुली सक्रिय राजनीतिक पदमा देखिनुभएन । उहाँ सामाजिक अभियान र विकास आयोजनामै केन्द्रित हुनुभयो । पछिल्ला वर्षहरूमा भने नागरिकहरूमा राजनीतिप्रति बढ्दो निराशा देखेपछि सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गर्ने निर्णय लिएको बताउनुहुन्छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीसँग जोडिएपछि खुला रूपमा राजनीतिक भूमिकामा देखिदै सोही पार्टीबाट उम्मेदवार हुनुभयो र संसदीय यात्रा तय गर्नुभयो । उहाँको विचारमा राजनीति सेवा हो, पेशा होइन । “मेरो व्यवसाय संस्थागत भइसकेको छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ, “अब समाजका लागि काम गर्न राजनीतिमा आएको हुँ ।” आर्थिक समृद्धि आफ्नो प्रमुख एजेण्डा रहेको बताउनुहुन्छ । निर्वाचन अभियानका क्रममा पराजुलीले उठाएको मुख्य मुद्दा थियो — जनताको आर्थिक समृद्धि । उहाँका अनुसार सिन्धुपाल्चोकको विकासका लागि कृषि, पर्यटन, ऊर्जा र उद्योगलाई सँगै अघि बढाउन आवश्यक छ । उहाँले कृषिमा आधुनिकीकरण, स्थानीय उत्पादनको बजारिकरण, विदेशमा रहेका नेपालीहरूको सीप र लगानी भित्र्र्याउने तथा धार्मिक पर्यटनको विकास गर्ने योजनाबारे सार्वजनिक रूपमा बताउनुभएको छ । त्यस्तै, केही समय सञ्चालनमा आएर २०३८ सालदेखि बन्द रहेको नेपाल ओरियण्ट म्याग्नेसाइड उद्योगलाई आधुनिक प्रविधिसहित पुनः सञ्चालन गर्ने लक्ष्य पनि उहाँले अघि सार्नुभएको छ । यो उद्योग एक समय एशियाकै ठूलो उद्योगमध्ये एक मानिन्थ्यो । यो निर्वाचनले जनविश्वासको नयाँ परीक्षा सुरु गरेको छ । सामाजिक अभियन्ताबाट जनप्रतिनिधि बन्नुभएका पराजुलीप्रति स्थानीयको अपेक्षा पनि उस्तै ठूलो छ । कुनै समय गाउँमा पानी पु¥याउने हातले अब जिल्लाको विकासलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न अहिले जनताको मनमा छ । तर पराजुली भने आशावादी हुनुहुन्छ । उहँका अनुसार समृद्ध सिन्धुपाल्चोक निर्माणका लागि जनप्रतिनिधि, स्थानीय समुदाय र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य आवश्यक छ । “जनताको विश्वासलाई सम्मान गर्दै इमानदारी, पारदर्शिता र प्रतिबद्धताका साथ काम गर्नेछु,” उहाँ भन्नुहुन्छ ।
काकाकुल बस्तीमा पानीको धारा ल्याउने त्यो अभियानले अब अर्को यात्रा सुरु गरेको छ— आर्थिक समृद्धिको । स्थानीय पालिका बलेफी र जुगल गाउँपालिका ज्येष्ठ नागरिक र बालबालिकालाई न्यानो तथा विद्यालय पोषाक लगायतका सामाजिक अभियान निरन्तर रह्यो । अब हेर्न बाँकी छ, सामाजिक सेवाबाट सुरु भएको यो यात्रा संसदको नीति र योजनामार्फत कति टाढासम्म पुग्छ ।
